Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu, E. 1965/104, K. 1965/2, T. 24.11.1965

10 ŞUBAT 1966

göre k a r a r v e r m e işlemi de, h a r c a t a b i b i r Danıştay işlemi olduğundan 492 sayılı (kanunun yukarıda m e t n i yazılı geçici i k i n c i maddesi gereğince, kararın verildiği tarihte h a n g i h a r c l a r k a n u n u yürürlükte ise, o n a göre, h a r c a t a b i tutulması gerekir.

O l a y d a , içtihadın birleştirilmesi isteğine esas olan k a r a r l a r , 492 sayılı H a r c l a r K a n u n u n u n yürürlüğe g i r m e s i n d e n s o n r a verildiğinden, b u k a n u n u n uygulanması lâzımdır. K a n u n v a z ı 492 sayılı H a r c l a r K a n u n u n u n bütün maddelerinde (İşlemler) k e l i m e s i i l e harcın k o n u s u olan İşlemleri k a s t ettiğine göre geçici 2 n c i m a d d e d e k i ( H a r c l a r i l e i l g i l i işlemler) sözünü ( H a r c a a i t işlemler) o l a r a k mânalandırmak mümkün değildir. B u sebeplerle 492 sayılı H a r c l a r K a n u n u ­ n u n yürürlüğe g i r m e s i n d e n önce açılıp b u k a n u n u n yürürlüğe g i r m e s i n ­ den s o n r a k a r a r a bağlanan dâvalardan alınacak k a r a r v e ilâm harcı h a k - kındaki içtihadın, k a r a r ve ilânı harcının 492 sayılı k a n u n a göre alın­ masına d a i r 6 ncı D a i r e n i n E s a s 1964/4935, K a r a r 1365/1398 sayılı k a ­ rarı dairesinde, birleştirilmesi gerektiği o y u ile k a r a r a karşıyız.

Ö Z E T Î : 5237 sayılı B e l e d i y e G e l i r l e r i K a n u n u ­ n u n 25 i n c i m a d d e s i n i n uygulanmasında; resmî daireler, m a h k e m e l e r ve i c r a daireleri dışında k a l a n özel ve tüzel kişilerin kapalı z a r f usulüyle yaptıkları satışların tellâllık resmine t a b i olamı- E N o : 965/104 yacağı hakkında Danıştay îçtihadları Birleştir- K . N o : 965/2 m e K u r u l u Kararı Resmî daireler, m a h k e m e l e r ve i c r a d a i r e l e r i dışında k a l a n k u r u ­ luş ve şahısların kapalı z a r f usulü ile yaptıkları satışlardan dolayı be­ lediye g e l i r l e r i hakkındaki 5237 sayılı K a n u n u n 25 i n c i maddesine göre tellâllık r e s m i n e t a b i b u l u n u p bulunmadığı h u s u s u n d a Danıştay 6 ncı D a i r e s i n i n 28/3/1953 gün v e esas n o 1952/2998, k a r a r no. 1953/744 s a ­ yılı kararı ile, (Danıştay 7 n c i D a i r e s i n i n 26/11/1964 gün v e esas N o .

1964/2334 k a r a r n o . 1984/3591 sayılı kararı arasında aykırılık b u l u n d u ­ ğundan, b u aykırılığın 521 sayılı Danıştay K a n u n u n u n 46 ncı maddesine göre içtıhadın birleştirilmesi y o l u i l e çözümlenmesi Danıştay B i r i n c i Başkanlığınca i s t e n m e s i üzerine, k o n u i l e i l g i l i k a r a r l a r , Başkamın Söz­ cüsünün düşüncesi v e Raportörün r a p o r u v e b u işle i l g i l i m e v z u a t ince­ lendi.

A n k a r a S u l a r İdaresine kapalı z a r f u s u l i y l e yapılan m o t o p o m p s a ­ tışından dolayı salınan tellâllık resmine, b u i d a r e n i n resmî daire o l m a ­ ması sebebiyle kaldıran İtiraz K o m i s y o n u kararını t a s d i k eden T e m y i z K o m i s y o n u n u n 8/9/1952 gün ve 2157 sayılı k a r a r m a karşı A n k a r a B e ­ lediye Başkanlığınca açılan t e m y i z dâvası üzerine :

Altıncı D a i r e c e v e r i l e n 28/3/1953 gün v e E s a s N o . 1952/2998, K a ­ r a r N o : 1953/744 sayılı k a r a r d a (9237 sayılı k a n u n u n 25 İnci m a d d e s i açık e k s i l t m e ve artırma i l e satılan h e r çeşit eşya m e n k u l v e g a y r i m e n ­ k u l m a l l a n tellâllık resmine t a b i tutmuştur. Dâvâlı tarafından yapılan satış kapalı Zarf usulü ile yapıldığı cihetle, tellâllık r e s m i dışında k a l ­ dığından dâvanın r e d d i ile T e m y i z K o m i s y o n u k a r a r ı n ı n tasdikına.) de­ n i l m e k , S e k a G e n e l Müdürlüğünün t e k l i f a l m a k s u r e t i y l e yaptığı ihaleden dolayı s a l m a n tellâllık r e s m i n i t a s d i k eden 14/4/1964 gün v e 664 salılı T e m y i z K o m i s y o n u kararına karşı davacısı tarafından açılan t e m y i z dâvası, 7 n c i D a i r e n i n 26/11/1964 gün ve E s a s N o . 1964/2334, K a r a r N o .

1984/3591 sayılı k a r a r i y l e r e t edilmiş o l m a k l a iki ayrı hüküm te­ sis edilmiş bulunmaktadır.

Yukarıda yazılı Altıncı D a i r e kararında resmî daireler dışında k a ­ l a n kuruluş ve şahısların kapalı z a r f usulü ile yaptıkları satışlardan dolayı tellâllık resmine t a b i olmayacakları, Y e d i n c i (Daire kararında ise b u resmî ödemekle yükümlü oldukları görüşü benimsenmiştir.

S a h i f e : 11 B u k o n u d a yapılan müzakereler s o n u c u n d a : 5237 sayılı B e l e d i y e G e l i r l e r i K a n u n u n u n 25 i n c i m a d d e s i n i n b i r i n c i fıkrası «Belediye sınırı içinde h e r nerede v e h e r k i m e a i t o l u r s a o l s u n açık e k s i l t m e ve artırma ile satılan h e r çeşit eşya ile m e n k u l ve g a y r i m e n k u l m a l l a r (bedelinden en çok % 2,5 nispetinde tellâllık r e s m i alınır. > 4 üncü fıkrada d a , «resmî daireler, m a h k e m e l e r ve i c r a dairelerinde ( O r m a n idarelerince yapılan i h a ­ leler hariç) açık artırma ve efksiltme v e y a kapalı z a r f usulü i l e yapı­ l a c a k ihalelerden 100.000 l i r a y a k a d a r o l a n l a r d a n yüzde b i r v e 100.000 l i r a d a n fazlası için binde b i r nispetinde r e s i m alınır » hükmünü kapsamaktadır. 4 üncü fıkra, resmî daireler, m a h k e m e l e r v e i c r a d a i ­ r e l e r i için h e m yükümlülük v e hemde u y g u l a n a c a k r e s i n i o r a m bakı­ mından hüküm getirmiş v e b u daireler dışındaki gerçek ve tüzel kişiler hakkında i s e gerelk yükümlülük v e gerekse u y g u l a n a c a k o r a n yönün­ den dolayı b i r i n c i fıkrada ayrı yüküm tesis edilmiş olduğuna ve b u fıkradaki yükümlülük ise yalnız açık e k s i l t m e v e artırma i l e yapılan satışlara hasredilmiş bulunduğuna, Türkiye C u m h u r i y e t i Anayasası'nın 61 i n c i maddesinde de «vergi, r e s i m v e harçlar v e b e n z e r i malî yüküm­ ler a n c a k k a n u n l a konulur.» denildiğine g ö r e ; resmî daireler, m a h k e m e ­ l e r ve i c r a d a i r e l e r i dışında k a l a n kişilerin, dördüncü fıkraya kıyasla kapalı z a r f usulü ile yaptıkları satışlarından dolayı malî yükümlülük a l ­ tına sokulmasına k a n u n e n (imkân görülemediği sebebiyle içtihadın b u m a k s a d a u y g u n b u l u n a n Altıncı D a i r e n i n 28/3/1953 gün v e E s a s N o .

1952/2998, K a r a r N o 1953/744 sayılı kararı gereğince birleştirilmesine 27/11/1965 gönünde üçte i k i oyçokluğu i l e k a r a r v e r i l d i .

M U H A L E F E T

Ş E R H İ

423 sayılı B e l e d i y e V e r g i v e R e s i m l e r i ' K a n u n u n u n 22 n c i m a d d e s i gerek resmî d a i r e l e r ve gerekse bunların dışındaki kuruluş v e şahıslan açık e k s i l t m e v e artırma i l e yaptıkları ihalelerden dolayı yükümlülük yönünden b i r ayrıntı yapmaksızın tellâllık resmine t a b i tutmuş, yalnız u y g u l a n a c a k r e s i m oranı bakımından resmî dairelerle bunların dışında k a l a n l a r için değişik statü k a b u l etmiştir.

B e l e d i y e g e l i r l e r i n i n artırılması a m a c i y l e , S237 sayılı k a n u n (ha­ zırlanırken, 2490 sayılı (kanunla mevzuatımızda y e r a l a n «kapalı zarf» usulü i l e yapılan i h a l e l e r i n d e tellâllık resmî şümulüne alınması a r z u edilmiştir.

«Kapalı zarf» usulünde 5237 sayılı K a n u n u n 25 i n c i m a d d e s i n i n dördüncü fıkrasında bahsedilmiş olması, resmî d a i r e l e r i n b u u s u l i l e i h a ­ le yapmağa k a n u n l a z o r u n l u olduğundan tileri gelmiştir.

Mevzuatımızda resmî daireler dışındaki kişilerin kapalı z a r f usulü ile satış yapacaklarını öngören b i r hüküm bulunmadığından m a d d e n i n b i r i n c i fıkrasında d a kapalı z a r f usulüne y e r verilmemiştir. B u y e r v e ­ r i l m e m e h a l i , b u g i b i özel v e tüzel (kişilerin b u u s u l i h a l e y i i h t i y a r etme­ l e r i h a l i n d e r e s i m yükümlülüğü dışında bırakılmalrı için b i r sebep teş­ k i l etmez ve k a n u n u n gerekçesine d e aykırı düşer. N i t e k i m resmî d a i ­ relerden sayılan o r m a n idarelerinden % 2,5 r e s i m alınmasını sağlamak maksadıyle b u i d a r e l e r i 4 üncü fıkra dışında bırakmış, kapalı z a r f usulü ile yaptıkları satışlardan dahi - f l k r a d a açıklık olmamasına rağmen - b i ­ l i n c i fıkra hükmüne t a b i tutmuştur. Resmî b i r daire o l a n O r m a n İda­ resini kapalı z a r f usulü i l e -yaptıkları i h a l e l e r sebebiyle 25 i n c i m a d d e - n i n b i r i n c i fıkrasına göre tellâllık resmine t a b i t u t a n k a n u n k o y u c u n u n , resmî daireler dışında k a l a n müessese v e şahısları, b u kabîl satışların­ dan dolayı r e s i m yükümlülüğü dışında bıraktığını düşünmek k a b i l de­ ğildir.

B u sebeple çokluk k a r a r m a aykırı o l a r a k içtihadın; k a n u n u n m a k ­ sadına u y g u n (bulunan 7 n c i D a i r e n i n 26/11/1964 gün ve E s a s N o .

1964/2334, K a r a r N o . 1964/3591 sayılı kararı dairesinde birleştirilmesi oyundayız.

(Resmî Gazete) <•••<

Y Ö N E T M E L İ K L E R

İstanbul Üniversitesi Rektörlüğünden :

İstanbul Üniversitesi Dişhekimliği Fakültesi Döner Sermaye Yönetmeliği M a d d e 1 — «İstanbul Üniversitesi Dişhekimliği Fakültesi kürsü v e p o l i k l i n i k l e r i n d e n b i l i m s e l inceleme v e araştırmaları için y e n i imkânlar sağlamak gayesiyle t a h l i l , t e d a v i i m a l ve araştırma işlemi y a p m a k üzere (Dişhekimliği Döner S e r m a y e s i ) adı ile bir müessese kurulmuştur.»

M a d d e 2 — Müessesenin s e r m a y e s i 75.000 T L . dır. s e r m a y e m i k - tarı 75 000 T L . y a baliğ o l u n c a y a k a d a r döner s e r m a y e d e n elde edile­ cek kârlar b u s e r m a y e y e ilâve olunur.

M a d d e 3 —' Müessesenin g e l i r l e r i şunlardır:

a) Dişhekimliği

Fakültesi p o l i k l i n i k v e kürsülerinde h e r türlü tahlıl, i m a l , tedavi ve araştırma için a l m a n ücretler.

b) Döner s e r m a y e için Üniversiteye v e Dişhekimliği Fakültesine yapılacak bağışlar.

E

N o : 965/104 K . N o : 965/2