Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu, E. 1966/3, K. 1967/4, T. 06.05.1967

Salhife: 2

31 AĞUSTOS 1967

Danıştay içtihadı Birleştirme Kararı

ÖZETİ : 6245 sayılı Kanunun 49 uncu madde­ sine göre ödenmesi gereken tazminatın 7244 sa­ yılı Kanunun 4 üncü maddesinin tahdidine tabi

E. No : 1966/3 olduğuna dair Danıştay İçtihadı Birleştirme

K. oN : 1967/4

Karan.

[Ad Soyad] vekili Avukat [Ad Soyad] tarafından Danıştay Beşinci Dairesinin 18/5/1964 tarih ve esas 1962/3655, karar 1964/2273 sayılı ve 14/1/1965 tarih ve esas 1964/4129, karar 1965/54 sayılı ve 25/2/1965 tarih ve esas 1964/4580, karar 1965/497 sayılı kararlariyle aynı dairenin 7/6/1965 tarih ve esas 1964/4279, karar 1965/1229 sayılı kararı arasında aykırılık bulunduğu ileri sürülerek içtihadın birleştirilmesi için müracaatta bulunulması üzerine Danıştay Birinci Başkanlık makamınca İçtihadı Birleştirme Kuruluna havale edilmiş ve Başkanun Sözcüsünün düşüncesi alınmış olmakla işin incelenmesine geçildi :

1 — [Ad Soyad] tarafından Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı aleyhine açılmış olan davada, 6245 sayılı Kanunun 49 uncu maddesine' göre tazminatın maaşının nısfı esası üzerinden hesaplanarak ödendiğin­ den bu muamelenin iptali ile tazminatın maaşının tamamı üzerinden ve­ rilmesi ve noksan tediyelerin de ödenmesi istenilmiş ve dava Danıştay Beşinci Dairesince incelenerek (7244 sayılı Kanunun 4 üncü madde hük­ münün 6245 sayılı Harcırah Kanunundan mütevellit tazminata teşmili mümkün bulunmadığından Sağlık Memuru olan davacıya 6245 sayılı Kanunun 49 uncu maddesine göre verilmekte bulunan tazminatın aylık istihkakının tamamı üzerinden ödenmesi icap edeceği, farkların da bu esasa göre tediyesi gerekeceği cihetle hilâfına müesses muamelenin ipta­ line) suretinde 18/5/1964 tarihinde esas 1962/3655 karar 1964/2273 sayı ile karara bağlandığı ve davalı idare tarafından vaki olan düzeltme iste­ minin de red olunduğu;

Hayvan Sağlık Memuru olan [Ad Soyad] ve [Ad Soyad] taraflarından Tarım Bakanlığı aleyhine açılmış olan aynı neviden dava­ ların da 14/1/1965 ve 25/2/1965 tarihlerinde aynı suretle sonuçlandığı;

2 —• Hayvan Sağlık Memuru [Ad Soyad] tarafından Tarım Ba­ kanlığı aleyhine açılmış olan davada, 6245 sayılı Harcırah Kanununun 49 uncu maddesi gereğince aylık istihkak tutarı üzerinden verilmesi lâ­ zım gelen tazminatın, istihkakının nısfı üzerinden ödenmesi şeklindeki muamelenin iptali ile farkların da bu esasa göre tediyesi istenilmiş ve dava Damştay Beşinci Dairesince incelenerek (Tarım Bakanlığı teşki­ lâtında Sağlık Memuru olarak 7244 sayılı Kanunun 1 mci maddesine göre maaş almakta olan davacıya ifa ettiği seyyar hizmet sebebiyle 6245 sayılı Kanunun 49 uncu maddesine istinaden asıl istihkakına ilâveten ve maaşının muayyen bir yüzde nispeti üzerinden tazminat verilmekte ol­ masına ve bu tazminat, seyyar olarak ifa edilen asıl memuriyet hizme­ tine ait bir istihkak olup, Harcırah Kanununun 5 inci maddesinde un­ surları tahdidi olarak belirtilmiş bulunan harcırah mahiyetinde olmama­ sına ve esasen çeşitli teadül ve teşkilât kanunlariyle diğer kanunlarda mevcut aylık ve ücret tutarlarının değiştirilmesi hakkındaki 7244 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinde; «3 üncü maddenin 1 inci fıkrasında yazılı olanlar hariç olmak üzere, çeşitli kanunlarda mevcut ve maaş ve ücret tutarlarının muayyen bir yüzde nispeti üzerinden ödenen tazminat ve ücretlerin hesabında bu kanuna göre alacakları maaş ve ücretin nısfı esastır.» Hükmü yer almış olup, mezkûr kanunun esbabı mucibesinin 4 üncü maddeyle ilgili kısmında «Yukarıda da temas edildiği üzere, bu la­ yiha ile istihdaf gaye maaş ve ücret tutarlarının yükselen iktisadı konjonktüre imkân nispetinde uydurulmasıdır. Bu noktadan hareket edilince de hususî kanunlarına istinaden maaş ve ücret tutarlarının mu­ ayyen bir yüzdesi üzerinden bazı memurlara verilen uçuş, denizaltıcılık, dalgıçlık, kasa, seyyar vazife tazminatı gibi tazminatlarla askerî mühen­ dislere verilen ihtisas ücretleri gibi ücretlerin de maaş ve ücretlere mü­ tenazır olarak artırılması muhik görülmemiş ve 4 üncü maddeyle bu gibi istihkakların eski tutarları üzerinden ödeneceği yolunda hüküm ko­ nulmuştur.» denilmek suretiyle sarahaten seyyar vazife tazminatının maaş ve ücretin eski tutarı üzerinden, yani 7244 sayılı Kanunun birinci maddesi ile % 100 zamlı tutarların nısfı üzerinden ödeneceği açıklanmış bulunmasına binaen davacı hakkında tesis kılman işlemde mezkûr hü­ kümlere aykırılık arzeden bir cihet görülmediğinden davanm reddine.)

suretiyle 7/6/1965 tarihinde esas 1964/4279, karar 1965/1229 sayı ile karara bağlandığı ve davacı tarafın düzeltme isteminin de red olunduğu, anlaşılmıştır.

Başkanun Sözcüsü : 7244 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin açıklığı ve kesinliği karşısında 6245 sayılı Kanunun 49 uncu maddesine göre yüzde üzerinden verilmekte olan tazminatın tam maaş ve ücret tutar­ ları üzerinden ödenmesi mümkün bulunmadığından içtihadın Beşinci -aounfinp ismarr.rrjgai.iiq arjuöaA IJBJBI[ UBTO siuııuaA gpajıvçj nq ınuajrea sindedir.

Beşinci Dairenin, ilkin birbirine aykırı olarak çıkan bir kaç kara­ rından sonra, bu çeşitten bir çok davaları red ile sonuçlandırarak halen müstakar içtihada vardığı bahis konusu edilmiş ise de, kararların dayan­ dığı kanun hükümlerinin devamlı uygulama yeri olduğu gözönünde tutu­ larak içtihadın birleştirilmesine lüzum bulunduğuna çoğunlukla karar verildikten sonra gereği düşünüldü :

6245 sayılı Harcırah Kanununun 49 uncu maddesinde; (Şehir ve ka­ sabaların belediye hudutları dışında ve muayyen bir vazife sahası dahi­ linde seyyar olarak vazife gören müvezzi, muakkip, mübaşir, sağlık me­ muru, sağlık koruyucusu, köy grup ebesi, mücadele memuru, muhafaza memuru, takip memuru, koruma memuru, tahsil memuru, tahsildar, ge­ zici başöğretmen, öğretmen ve tarım memuru gibi memur ve hizmetli­ lere yevmiye ve yol masrafı verilmez.

Bu gibilere asıl istihkaklarına ilâveten aylık veya ücret tutarlarının hizmetlilerde ücrete en yakın aylık tutarının % 30 undan fazla olmamak üzere alâkalı bakanlık ile Maliye Bakanlığı arasında tespit edilecek bir tazminat verilir.) denilmiştir.

Çeşitli teadül ve teşkilât kanunları ile diğer kanunlarda mevcut aylık ve ücret tutarlarının değiştirilmesi hakkındaki 7244 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinde de, (Üçüncü maddenin 1 inci fıkrasında yazılı olan­ lar hariç olmak üzere), çeşitli kanunlarda mevcut ve maaş ve ücret tu­ tarlarının muayyen bir yüzde nispeti üzerinden ödenen tazminat ve ücretlerin hesabında bu kanuna göre alacakları maaş ve ücretin nısfı esastır.) suretinde hüküm konulmuştur. İçtihadın birleştirilmesine konu olan kararlar bu hükümlere göre verilmiş bulunmaktadır.

Teadül kanunu ve değişiklikleri gözden geçirilince; 3656 sayılı Ka­ nunun 1 inci maddesindeki cetvelin altında, harcırah hesaplarında maaş asıllarına ait miktarların esas olduğu, 4805 sayılı Kanunla yapılan deği­ şiklikte de, yolluk hesaplarında bir üst derece aylık asimin ve yine cet­ velde 4988 sayılı Kanunla yapılan değişiklik üzerine bu Kanunun 2 nci maddesinin 3 üncü bendinde, yolluk hesaplarında bir üst derece aylık asıllarının esas olarak alınacağı yazılı olup taki 6245 sayılı Harcırah Kanununun 7 nci maddesiyle harcırah hesabında esas tutulacak aylık­ ların belirtilmesi üzerine bu kanunun 63 üncü maddesiyle 4988 sayılı kanunla yapılan son değişiklikteki 2 nci maddenin 3 üncü bendi hükmü kaldırılmıştır. Görülüyor ki; teadül kanunu cetvelinde değişiklik yapıl­ dıkça harcırahın ne suretle hesaplanacağı da hükme bağlanmaktadır.

Aslında teadül kanunları yalnız harcıraha ait değil değil; bütün kanunla­ rın aylık, emeklilik ve başka özlük ödeneklerine ilişkin hükümlerinin uygulanmasında cetveldeki aylık asıl ve tutarlarının hangi esasa göre ödeneceğine dair hükümleri de ihtiva etmektedir ki bu tahditler, teadül hükümlerinin gözettiği amaca uygun düşen zarurî bir neticedir.

Bu itibarla; teadül kanunlarında değiişklık yapan 7244 sayılı Ka­ nunun tahdidi hükümlerinin, binefsihi teadül kanununda veya diğer ka­ nunlarda aksine bir metin serahatiyle istisna edilmedikçe, kapsadığı bil­ cümle ödemelerde uygulanması gerekmektedir. Nitekim 7244 sayılı Ka­ nunun munzam istihkakların asıl istihkakın % 60 mı geçemiyeceğine dair tahdidi hükümleri muhtevi bulunan 3 üncü maddesinde, ayrıca, harcıra­ hın % 60 haricinde kalacağını bildiren istisnaî hüküm de mevcut bulun­ maktadır.

Öte yandan 6245 sayılı Kanunun 49 uncu maddesinde yer alan sey­ yar vazife tazminatının harcırah karşılığı verilen bir tazminat veya mü­ cerret bir tazminat telâkki edilmesi uygulamada etkili değildir.

Sonuç : 7244 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin % de nispeti üze­ rinden ödenen tazminat ve ücretlere ait mutlak hükmü ve bu maddenin gerekçesinde de seyyar vazife tazminatının belirtilmiş olması karşısında, 6245 sayılı Kanunun 49 uncu maddesine göre % nispeti üzerinden öde­ nen seyyar vazife tazminatının sözü geçen 7244 sayılı Kanunun 4 üncü maddesi hükmünün kapsamında dahil olduğu açık bulunduğundan içtiha­ dın birbirine aykırı kararlardan Beşinci Dairenin 6/7/1965 tarih ve esas 1964/4279, karar 1965/1229 sayışlı kararı veçhile birleştirilmesine 6/5/1967 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

31 AĞUSTOS 1967

(Resmî Gazete) Sahife: 3

MUHALEFET OYU

521 sayılı Danıştay Kanununun 45 inci maddesi hükmü, ortada bir­ birine mübayin iki kararın bulunması halinde mutlaka içtihadın birleşti­ rilmesi yoluna gidilmesini zorunlu kılan bir hukuk kaidesi değildir.

Bu hususun gerek 3546 sayılı Kanunun yürürlükte bulunduğu za­ man cinde, gerek 521 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra iki kanunun hükümleri arasında kanunun bu yönü bakımından bir farklılık yoktur. Yüksek Kurulca defalarca müzakere olunmuş ve bu yolda ka­ rara varılmıştır.

Bugün içtihadın biıleştirilmesi isteğine konu olan, gezici vazife taz­ minatlarının hangi maaş tutarı üzerinden hesaplanacağı hakkında daire davacılar lehinde vermekte bulunduğu karardan bir içtihat değişikliği ile rücû ederek açılan davaların reddi yolunda kararlar vermek suretiyle yeni bir içtihat tesis etmiş ve tevali eden kararlar da hep bu yönde so­ nuçlanmış bulunduğuna göre içtihadın birleştirilmesine yer olmadığı gö­ rüşündeyiz.

— 999

T E B L İ Ğ

Maliye Bakanlığından :

Gider Vergilerine ait İlk Madde İndirim Tebliği Sıra No : 111 6802 sayılı Gider Vergileri Kanununun 27 nci maddesi gereğince Sanayi Bakanlığı ile müştereken yapılan inceleme sonunda;

Bakalit tozu için % 80 nispetinde ilk madde indirimi tespit edilmiştir.

Mezkûr nispetin uygulanmasına, işbu tebliğin Resmî Gazete'de yayımlandığı tarihi takip eden aybaşından itibaren başlanması gerektiği ilânen tebliğ olunur

İ L A N L A R

Karayolları Genel Müdürlüğünden :

Tahmini bedeli 100.000,— TL. geçici teminatı 6.250,— lira olan asfalt tesislerinde kullanılmak üzere 200 adet 4" lik buhar ceketli konik asfalt vanaları imal ettirilerek satın alınacaktır.

Eksiltme ve ihalesi 2490 sayılı Kanunun 31 inci maddesi gereğince kapalı zarf usulü ile 18/9/1967 Pazartesi günü saat 16.00 da Ankara'da Karayolları Genel Müdürlüğü Malzeme Şubesinde yapılacaktır. Şartnamesi dilekçe ile aynı yerden bedelsiz temin edilir.

ihaleye iştirak edecek talipler ticaret ve sanayi odası veya esnaf bel­ gesini koymak şartiyle hazırlıyacakları teklif mektuplarını eksiltme saatin­ den bir saat öncesine kadar makbuz mukabilinde aynı yerdeki Komisyon Başkanlığına vermiş olacaklardır.

Postadaki gecikmelerin kabul edilmiyeceği duyurulur.

6384 / 4-1 Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünden :

1 — 1967-1968 ders yılı için Kadastro - Tapulama kursuna lüzumu kadar öğrenci alınacaktır.

2 — Kursa lise ve muadili okul mezunları ile yalnız devlet orta okulunu bitirenler alınacaktır.

3 — Kurs süresi iki ders yılıdır. Kursun devamı müddetince öğren­ cilere sekizer lira burs verilecektir.

4 —• Kursu bitiren Lise mezunları teknisyen ve orta okul mezun­ ları da teknisyen yardımcısı olarak tayin edileceklerdir.

5 — Kurs yatılı değildir. Yiyecek ve yatacak kendilerine aittir.

6 — Aranan şartlar :

a) 1948 -1951 doğumlularla askerliğini yapmış ve 30 yaşını geç­ memiş olanlar.

b) Tam teşekküllü hastaneden yurdun her tarafında çalışabilecek durumda olduğuna dair sıhhat raporu almak.

7 — Müracaat:

a) 20/9/1967 Çarşamba günü akşamına kadar bir dilekçe ile mü­ racaat edilerek ve imtihan giriş belgesi alınmış olacak ve dilekçelere ayrı, ayrı tebligat yapılmıyacak, gazete ilânına göre hareket edilecektir.

b) İmtihan matematik ve kompozisyon (Türkçe - Edebiyat) ders­ lerinden yazılı olarak 25 Eylül 1967 Pazartesi günü saat 9.00 da Anka­ ra'da yapılacak ve tedrisat 1 Kasım 1967 de başlayacaktır.

c) İmtihana geliş ve gidişte yolluk verilmiyecek neticeleri kurs binasına asılmak suretile ilân edilecek, ayrıca tebligat yapılmıyacak ve yazılara cevap verilmiyecektir.

8 —• İmtihana girmeden istenecek belgeler :

a) Diploma aslı veya noterden tasdikli sureti veya okuldan çıkma belgesi.

b) Nüfus hüviyet cüzdanı veya sureti.

c) Sekiz adet 4, 5x6 ebadında fotoğrafı.

d) Sağlık raporu ve aşı kâğıdı.

e) Üzerinde veli adresi yazılı, pullu altı adet zarf.

f) İmtihanı kazandıktan sonra (Numunesine uygun) taahhüt ve kefalet senedi.

Muvakkat teminat İhale tarih ve Satınalma No. ve cinsi miktarı saati 1 _ 67-D/ 90 639 Kalem muhtelif yağ keçesi 18.500,— TL.

2/10/1967 - 15.00 2 — 67-D/122 4 Adet klima cihazı 4.000,— TL.

2/10/1967 - 16.00 3 — 67-D/126 1 Adet vitrinli buzdolabı 400,— TL.

5/10/1967 - 15.00 9 —• Müracaatlar Ankara Kurslar Müdürlüğüne yapılacaktır. Kü­ çük [adres] 6112 / 2-2 Enerji ve Tabiî Kaynaklar Bakanlığı Devlet Su İşleri Genel Müdür­ lüğünden :

1 Aşağıda, cinsi, miktarı, ihale tarihi ve saati, muvakkat teminat miktarı gösterilmiş olan malzeme, fiyat ve teklif isteme suretiyle satm alınacaktır.

2 İhale, DSİ Makina ve İkmal Dairesi Başkanlığında (Yücetepe Mahallesi Maltepe R7 Ankara) toplanacak Satınalma Komisyonunda yapı­ lacaktır. Şartnameler aynı yerden ve istanbul'da DSİ 14. Şube Başmühen­ disliğinden (Tophane, [adres]-7) talep muka­ bilinde alınabilir.

3 İsteklilerin teklif mektuplarının, idarî şartnamenin 9 uncu mad­ desinde istenen vesaik ile birlikte ihalenin yapılacağı saatten bir saat evvel Komisyon Başkanlığına makbuz mukabilinde teslim etmeleri şarttır.

4 - Postada vaki gecikmeler ve telgrafla yapılacak müracaatlar kabul edilmez.

5 İdare ihaleyi yapıp yapmamakta miktarları azaltıp çoğaltmakta serbesttir.

6 Teminat tüm olarak yatırılmak şartiyle kısmî teklif verilebilir.

6381 /1-1