Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu, E. 1970/9, K. 1972/8, T. 11.03.1972

— 16 — tirler. Dava konusu kuralda öngörüldüğü gibi bir işçinin üyesi olduğu sendikadan çekilebilmek için notere kadar gitmek, orada kimliğini ka­ nıtlayıp imzasını onaylatmak ve bu yüzden işinden uzak kalarak bir takım giderlere katlanmak zorunda bırakılması ülkenin bugün içinde bulunduğu yaşam koşulları altmda, değişik 46. maddede sözü edilen, üyelikten ayrılma hakkınm kullanılışında uygulanacak biçim ve yöntem­ lerin kanunda gösterilmesinin çok ötesinde, ereği kat kat aşan, birçok kimselerin istemedikleri sendikalarda zorla kalmalarma yol açacak bir düzenlemedir ve bu niteliğiyle «üyelikten serbestçe ayrılma» hakkının özüne dokunmaktadır. Çoğunluk görüşünde belirlendiği gibi bu koşullar­ dan doğafbilecek aksama ve sakıncaların yasama yoliyle giderilmesi ola­ nağının bulunuşu hükmün bugünkü durumuyla Anayasaca aykırılığını ortadan kaldırmaz. Çünkü kanun kurallarındaki Anayasa'ya aykırılık­ ların giderilmesinde de yollardan birisi tabiatiyle yasama yoludur; an­ cak böyle bir kuralın, yürürlükte kaldıkça Anayasa'ya aykırılığım koru­ yup sürdüreceği de ortadadır.

274 sayılı Kanunun 131? sayılı Kanunla değişik 6. maddesinin bi­ rinci fıkrasının, Anayasa'nın değişik 46. ve değişik 11. maddelerine ay­ kırılığı dolayısiyle, iptali gerekir. 1970/47-1972/4 sayılı, 9/2/1972 günlü kararın bu hükmün Anayasa'ya aykırı olmadığına ilişkin bölümüne yu­ karıda yazılı gerekçe ile karşıyım.

Üye

Avni Givda Yukarıdaki karşıoy yazısının H sayılı bölümüne katılıyorum.

Üye

Ahmet Ahar

KARŞIOY Y A Z I S I

Sözlü! açıklama hakkında karşıoy :

Dosya tekemmül etmiş gerekli bütün bilgiler toplanmış olduğun­ dan, dava konusunda sözlü açıklama, işi geciktireceğinden dinlenmesine lüzum olmadığı reyindeyim.

Üye

Şahap

Artç

KARŞIOY Y A Z I S I

Kararın 2. bendine. Mahkememizin 1970/48 esas, 1972/3 karar sayıh, 8 ve 9 Şubat 1972 günlü kararı için yazdığım karşıoy yazısının 3.

bendinde gösterilen gerekçeye dayanarak katılmıyorum.

Üye

Becai

Seçkin

KARŞIOY Y A Z I S I

274 sayılı Sendikalar Kanununun 1317 sayılı 'Kanunla değişik 6.

maddesinin birinci fıkrasındaki (Çekilme, noter huzurunda münferiden kimliğin tespiti ve istifa edecek kişinin imzasının tasdiki ile olur.) hük­ mü Anayasa'ya aykırı olduğundan iptal edilmelidir.

Konuya ilişkin düşüncelerin, 8, 9 Şubat 1972 günlü ve 1970/48 1972/3 sayılı Anayasa Mahkemesi kararma ilişkin karşıoy yazımm 2 No. lu bendinde açıklanmıştır.

Aynı gerekçelerle yukarıki kararın 2 No. lu bendine karşıyım.

Üye

Muhittin

Gürün

9 »»—— Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu Kararı Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu Başkanlığından :

E. No : 1970/9

Özü :

İtalya

Üniversitelerinden mezuniyet

K. No : 1972/8 diplomasiyle birlikte alman diplomaların bir doktora diploması olarak kabul olunamaya­ cağı Hk.

İÇTİHATLARI BİRLEŞTİRME KURULU

KARARI

İtalyan Üniversitelerinde yapılan yüksek öğrenim süresi sonunda ve bu yüksek öğrenim diplomasiyle birlikte istihsal olunan doktora diplomalarının kabul edilip edilmeyeceği konusunda Danıştay 6 ncı Dairesi ile 12 nci Dairesi kararları arasında çelişki bulunduğundan ba­ hisle bu konudaki aykırılığın 521 sayılı Danıştay Kanununun 45 inci maddesine göre içtihatların birleştirilmesi yoluyla giderilmesinin bir ilgili tarafından istenilmesi ve işin Birinci Başkanlıkça içtihatları Bir­ leştirme Kuruluna sevk edilmesi üzerine konu ile ilgili kararlar, Başkanunsözcüsünün bu husustaki düşüncesi ve raportör üye tarafından tanzim olunan rapor ve ilgili yasa hükümleri incelenip gereği içtihatla­ rı birleştirme kurulunca görüşülüp düşünüldü.

içtihatların birleştirilmesini gerektiren söz konusu kararlar :

1 — 6 ncı Dairenin 21/1/1958 gün ve 1957/3741 esas ve 1958/243 sayılı karariyle ilgili dosyada davacı, Floransa Üniversitesi Ziraat Fa­ kültesinden «Ziraî İlimler Doktorası» nida yapmak suretiyle mezun ol­ duğunu, Millî Eğitim Bakanlığının ise bu diplomasını «dört yıllık yük­ sek öğrenim yapmış» olarak değerlendirip doktorasını tanımadığını ileri sürerek bu husustaki işlemin iptalini istemiş, 6 ncı Daire Kurulu ise aynen «.... mübrez vesikalara nazaran İtalya'da lisans tahsili ile doktora tahsilinin mezcedilmiş olduğu anlaşılmaktadır. Davacı dört yıllık tahsilini yapmak ve doktora tezini müdafaa etmek suretiyle İtal­ ya'da Frenze Üniversitesi Ziraat Fakültesinden mezun olmuş ve dok­ tor unvanım kazanmış bulunmaktadır» gerekçesiyle dava konusu işle­ min iptaline oybirliğiyle karar vermiştir. Kararın düzeltilmesi yoluna da gidilmemiştir.

2 — 12 nci Dairenin 7/2/1966 gün ve 1966/186 esas ve 1966/368 sa­ yılı kararına ait dosyada da davacı, İtalya'da Messina Üniversitesinde eczacılık tahsili yaparak doktor eczacı olarak mezun olduğundan ba­ hisle bu doktorasını kabul etmeyen Millî Eğitim Bakanlığı işleminin iptalini istemiş isede, 12 nci Daire italya'da Messine Üniversitesinde yapılan dört yıllık tahsilin bitimi sırasında, yüksek tahsil diplomasiyle birlikte tez yaparak alman doktor unvanının 4936 ve 3656 sayılı ka­ nunların tarifine tekabül etmediği, Türk Üniversitelerindeki mezuni­ yet tezine benzer bir durum arzettiği....» gerekçesiyle ve oyçokluğu ile davanın reddine karar vermiş, yapılan tashihi karar talebi de reddolunmuştur.

3 — 12 nci Dairenin 26/12/1968 gün ve 1967/242 esas ye 1968/2466 sayılı kararının konusu da aynı olup, İtalya'nın Floransa Üniversitesi Ziraat Fakültesinden, doktor unvanını da alarak mezun olan davacı­ nın doktora diplomasının Millî Eğitim Bakanlığınca kabul edilmemesi üzerine açmış olduğu dava bidayeten kabul edilip işlem 20/12/1966 gün ve 1966/2632 esas ve 1966/3551 sayılı kararla iptal olunmuşsada bilâha­ re davalı Bakanlıkça yapılan kararın düzeltilmesi isteğini kabul eden 12 nci Daire «4936 sayılı Üniversiteler Kanunun 18 inci maddesine göre doktor unvanı, bir yüksek tahsil diplomasından sonra yapılan dokto­ raya istinaden ihraz edilebilir.

3656 sayılı Kanunun 3 üncü maddesindeki hükme göre doktor un­ vanının ve bundan doğacak hakların kazanılması için bir mektep tah­ silini ikmal ve diploma istihsal eyledikten sonra yurtta veya yurt hari­ cinde ayrıca doktora tahsilini yaparak muayyen tezini kabul ettirmiş olmak lâzımdır, italya'da Floransa Üniversitesi Ziraat Fakültesinde japılan dört yıllık tahsilin bitimi sırasında, yüksek tahsil diplomasiyle birlikte tez yaparak alman doktor unvanının kanunun tarifine tekabül etmediği ve Türk Üniversitelerindeki mezuniyet tezine benzer bir du­ rum arzettiği..» gerekçesiyle davanın reddine oyçokluğuyla karar ver­ miştir.

4—12 nci Dairenin 14/11/1966 gün ve 1966/296 esas ve 1966/3136 sayılı kararıyla ilgili dosyada da davacı, italya'nın Milano Teknik Üni­ versitesi Mimarlık Fakültesini aynı zamanda doktora diplomasını da ihraz eylemek suretiyle bitirdiğini, bu şekilde elde edilen doktorasını kabul etmeyen Millî Eğitim Bakanlığı işleminin iptalini istemektedir.

12 nci Daire Mühendislik ve Mimarlık hakkındaki 3458 sayılı Ka­ nunun 4 üncü maddesinde yer alan «mühendislik ve mimarlık tahsilini gösteren Türk ve ecnebi yüksek mekteplerinde carî usullere göre dok­ tora imtihanını vererek buna mahsus diplomayı almış olanlar doktor unvanını taşırlar» hükmüne istinaden dava konusu işlemin iptaline oybirliğiyle karar vermiştir.

Bu karara karşı düzeltme talebinde bulunulmamıştır.

Başkanunsözcüsü, bazı üniversitelerde doktoranın lisansla birlik­ te yapılabildiğini, önceden bir lisans diploması ihraz olunmadan ya­ pılmış olan doktoranın tanınmayacağı yolundaki düşünüş tarzının, ya­ bancı üniversitelerden verilmiş olan doktora diplomalarını kıymetten — 17 — düşürmek ve bu unvanları vermek yetkisini haiz olan üniversitelerin bu konudaki yetkilerini tanımamak sonucunu doğuracağını beyanla iç­ tihadın, 12 nci Dairenin 14/11/1966 gün ve 1966/296 esas sayılı karariyle 6 nci Dairenin 21/11/1958 günlü ve 1957/3741 esas sayılı kararları dairesinde birleştirilmesi düşüncesinde bulunmaktadır.

12 nci Dairenin 1966/3136 sayılı kararı, ayrı bir kanun hükmüne istinat ettirilmiş olması bakımından bu karar hariç diğer kararlar ara­ sında 521 sayılı Danıştay Kanunun 45 nci maddesine göre içtihadın birleştirilmesini gerektirir mahiyette aykırılık bulunduğuna oybirli­ ğiyle karar verildikten sonra işin esası incelendi:

4936 sayılı Üniversiteler Kanununun 115 sayılı Kanunla değiştiri­ len 18 inci maddesinde; (Üniversite doçentliği imtihanına girebilmek için adaydan Devlet memurlarında aranan genel şartlardan başka şun­ lar istenir:

a) Öğretim görevi alacağı bilim koluyla ilgili bir yüksek öğre­ tim diplomasından başka, memlekette üniversite bilim doktorası yap­ mış bulunmak veya yabancı memleketlerde almış olduğu doktora dip­ loması Millî Eğitim Bakanlığı tarafından usulüne göre onanmış bulun­ mak...) hükmü yer almış, 3656 sayılı Devlet Memurları aylıklarının tev­ hit ve teadülüne dair kanunun 3 üncü maddesi de, (yüksek bir mektep tahsilini ikmal ve diploma istihsal eyledikten sonra yurtta veya yurt haricinde ayrıca doktora tahsilini yaparak muayyen tezini kabul ettir­ miş ve buna ait vesikayı da Maarif Vekâletine tasdik ettirmiş olanlar girebilecekleri derecenin bir derece yükseğine alınabilirler.) hükmüne yer vermiş bulunmaktadır.

Sonradan yürürlüğe giren ve bu 3656 sayılı Kanunun pek çok hükümlerini ortadan kaldıran 657 sayılı Kanunun 1327 sayılı Kanunla değişik 36 nci maddesinin b ve c fıkralarında ise şu hükümler bulun­ maktadır :

b) Yüksek öğrenimlerini tamamladıktan sonra Devlet memur­ luğuna girmeden önce yüksek öğrenim üstü uzmanlık öğrenimi gören­ lerin başarıyla tamamladıkları her öğrenim yılı için kademe ilerleme­ si, tıpta uzmanlık belgesi alanlarla diğer öğrenim dallarında doktora yapanlara bir derece yükselmesi uygulanır.

c) Devlet memurluğu sırasında yüksek öğrenim üstü uzmanlık öğrenimi tamamlayanlara bir, tıpta uzmanlık belgesi alanlarla diğer öğrenim dallarında doktora yapanlara iki kademe ilerlemesi uygula­ nır.

Sözü geçen bu kanuna yine 1327 sayılı Kanunla eklenen ek geçi­ ci 29 uncu maddede de (yüksek öğrenimlerini tamamladıktan sonra Devlet memurluğuna girmeden önce kendi meslek sahalarında doktola yapmış olanlardan bu öğrenimleri dolayısiyle kıdem almamış olan­ larla, Devlet memurluğu sırasında ücretsiz izin almak suretiyle kendi meslek sahalarında doktora yapmış olup ücretsiz izin süresince kıdem­ leri ilerlemiş olanlara, intibaklarında bir derece yükselmesi uygula­ nır.) denilmektedir.

B u hükümler karşısında görülüyorki kanun koyucu bir doktora diplomasının her şeyden önce bir lisans diplomasına dayalı bulunma­ sını, bir yüksek okul diploması istihsal olunduktan sonra doktora dip­ loması alınmasını öngörmekte, lisans süresi içerisinde ve lisansla bir­ likte alman doktora diplomalarım kabul etmemektedir. Bir kimsenin yapmış olduğu doktoranın kabulü o kimsenin daha önce bir yüksek okul diploması almış olması şartına bağlı bulunmaktadır. Gerçekten doktoranın, gerek akademik bir unvan olarak kullanılması ve gerekse bu unvana bağlı bir takım hakların kazanılmasına imkân sağlaması bakımından, normal yüksek tahsil süresinden farklı ve fazla bir öğ­ renim sonunda elde edilmiş olması gereklidir.

Bir yüksek okulu ikmal edenle ayrıca doktora yapmış olanlar arasında tabi olacakları statü bakımından bir ayrıcalık bulunması, an­ cak doktoranın, bir yüksek okulun bitirilmesinden sonra yapılmış ol­ masını zorunlu kılmaktadır. Bu nedenledir ki bir yüksek tahsil süresi içerisinde ve bu tahsille birlikte yapılan doktoranın, yukarıya alman bu kanun hükümleri karşısında müstakil bir doktora diploması ola­ rak kabulü mümkün değildir.

Hernekadar İtalyan Üniversitelerinde cart olan usule göre ora­ da doktoranın yüksek tahsil süresi içerisinde yapılmakta olduğu, baş­ ka türlü doktora yapma olanağının bulunmadığı ileri sürülmekte isede, bu şekilde alınan doktora diplomalarının muadeletinin Millî Eği­ tim Bakanlığınca kabul ve tasdiki ancak kanunlarımızın buna imkân vermesine bağlı bulunmaktadır. Bakanlık bu yolda bir işlem tesis ederken tabiatiyle yukanda anılan 4936 sayılı üniversiteler Kanunu­ nun 18 inci maddesi ile hadise tarihi itibariyle 3656 sayılı Kanunla 657 sayılı Devlet Memurları Kanunun 36 ve ek geçici 29 uncu maddelerini gözönünde tutmak zorunluğunda kalacaktır. Bu hükümler ise görül­ düğü üzere İtalyan Üniversitelerinden mezuniyet diplomasiyle birlik­ te alman ve adına «Laurea» denilen diplomalann bir doktora diploma­ sı olarak kabulüne imkân vermemektedir.

Kaldıki İtalyan Üniversitelerinden yüksek öğrenim süresi içeri­ sinde alman bu doktora diplomalannm gerçek anlamda bir doktora diploması olarak diğer yabancı memleketlercede kabul olunmadığı el­ de bulunan dosyalar içerisindeki resmî belgelerden anlaşılmaktadır.

Üniversitelerimizce de bu diplomalar doktora diploması olarak ka­ bul olunmamakta ve bu husus muhtelif Fakülte Yönetim Kurulu ka­ tarlarında açıkça belirtilmiş bulunmaktadır.

Diğer taraftan bir yüksek öğrenimi İtalya'da ikmal eden ayni sü­ re içerisinde doktora diplomasını da elde etme imkânına sahip bulu­ nacak, Türkiye'de ise doktora diploması alabilmek için aynı süreli bu yüksek öğrenimden sonra ayrıca bir öğrenim ve çalışma yapılması gerekecektir ki bu da hak ve menfaatlere müstahak olma yönünden bu­ lunması zaruri eşitliği ortadan kaldırmış olacaktır. Diğer bir deyimle lisansla birlikte yapılan doktoranın kabulü halinde muadelet, İtalya'­ da doktora yapanlar lehine bozulmuş Türkiye'de doktora yapanlara nazaran hiç değilse süre yönünden bir farklılık yaratılmış bulunacak­ tır. Şüphesiz böyle bir eşitsizliğe yol açan bu halin kanunlarımız bakı­ mından himayesi mümkün değildir.

Bu nedenlerle İtalya'da yüksek öğrenimle birlikte ve bu öğrenim süresi içerisinde yapılan doktoranın Millî Eğitim Bakanlığınca kabul edilmemesi, mevzuatımıza ve umumî hukuk esâslarına daha uvgun olmakla içtihadın 12 nci Dairenin bu yoldaki 7/2/1966 gün ve 1966/368 sayılı karariyle 26/12/1968 gün ve 1968/2466 sayılı kararları veçhile bir­ leştirilmesine 11.3.1972 gününde oybirliğiyle karar verildi.

Y Ö N E T M E L I K

Ege Üniversitesi Rektörlüğünden :

Mühendislik Bilimleri Fakültesi Lisans Kademesi Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin, Fakülteye bağlı, kurumlarda da uygulanmasına dair ek Yönetmelik Madde 1 — Bu Yönetmelikte yer alan hükümler Mühendislik Bi­ limleri Fakültesine bağlı öğretim kurumlannda da aynen uygulanır.

Fakülteye bağlı öğretim kurumlannda kürsülere verilen yetkiler Bö­ lümler, Fakülte Yönetim Kuruluna verilen yetkiler ilgili kurumların Yönetim Kurulunca yürütülür.

Madde 2 — a) Mimarlık Bölümünde açılan Proje, taraşım ders­ lerinden basan notu yıl içi çalışmalarına göre verilir. Başarısız öğren­ ciler dersin açıldığı yarıyılda tekrar ederler.

Madde 3 — Bu Yönetmeliğe göre Mimarlık öğrenimi yapanlara mimar unvanı verilir.

Madde 4 — Fakülteye bağlı kuruluşlarda yürütülen akşam öğre­ nimini bu Yönetmelikçe ön görülen öğretimin 5 yılda yapılması sure­ tiyle düzenlenir.

Geçici Madde 1 — 1972 - 1973 ders yılında Mühendislik ve Mimar­ lık Akademisi Tekstil bölümüne kayıt olunan öğrenciler 2 yan yıllık stajdan sonra bu Yönetmelik hükümlerine göre öğrenimlerine devam ederler.

Geçici Madde 2 — 1472 sayılı Kanuna göre yürütülen öğretimde bu kanun ve buna dayanan mevzuat hükümleri saklıdır. Ancak, 1971- 1972 ders yılından itibaren Mühendislik ve Mimarlık Yüksek Okuluna kaydını yaptıran öğrencilere bu Yönetmelik hükümleri uygulanır.

Madde 5 — Bu ek Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Madde 6 — Bu ek Yönetmeliği Mühendislik Bilimleri Fakültesi Dekanı yürütür.