Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2024/526, K. 2025/709, T. 12.11.2025

Hukuk Genel Kurulu 2024/526 E. , 2025/709 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2023/226 E., 2023/319 K.

ÖZEL DAİRE KARARI : Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 18.05.2023 tarihli ve 2022/14040 Esas, 2023/5103 Karar sayılı BOZMA kararı Taraflar arasındaki irtifak hakkı karşılığının tahsili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince verilen kararın davalı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı idare vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 5. Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonunda bozulmuş, İlk Derece Mahkemesi tarafından Özel Daire bozma kararına karşı direnilmiştir.

Direnme kararı davalı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan gündem ve dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

A. Ön Sorun

Hukuk Genel Kurulunda yapılan görüşmeler sırasında işin esasının incelenmesinden önce, direnme olarak adlandırılan kararın yeni hüküm niteliğinde olup olmadığı, buradan varılacak sonuca göre temyiz incelemesinin Hukuk Genel Kurulunca mı yoksa Özel Dairece mi yapılması gerektiği hususu ön sorun olarak tartışılıp değerlendirilmiştir.

B. Gerekçe

1. Değerlendirme

1. Bilindiği üzere direnme kararının varlığından söz edilebilmesi için mahkeme bozma kararından esinlenerek yeni bir delil toplamadan önceki deliller çerçevesinde karar vermeli; gerekçesini önceki kararına göre genişletebilirse de değiştirmemelidir.

2. Başka bir anlatımla, mahkemenin yeni bir delile dayanmak veya bozmadan esinlenmek suretiyle gerekçesini değiştirerek veya daha önce üzerinde durmadığı bir hususu bozmada işaret olunan şekilde değerlendirerek karar vermiş olması hâlinde, direnme kararının varlığından söz edilemez.

3. Yargıtayın istikrar kazanmış içtihatlarına göre, mahkemece direnme kararı verilse dahi bozma kararında tartışılması gereken hususları tartışmak, bozma sonrası yapılan araştırma, inceleme veya toplanan yeni delillere dayanmak, önceki kararda yer almayan ve Özel Daire denetiminden geçmemiş olan yeni ve değişik gerekçe ile hüküm kurmak suretiyle verilen karar direnme kararı olmayıp yeni hüküm olarak kabul edilmektedir.

4. Somut olayda İlk Derece Mahkemesince, davanın kısmen kabul kısmen reddi ile 5.958.111,24 TL kamulaştırmasız el atma tazminatının, dava tarihinden itibaren işleyecek kanuni faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, (eski [numara]) [numara] parsel sayılı taşınmazın fen bilirkişisi tarafından düzenlenen 19.04.2022 tarihli rapor eki ve krokilerinde sarı alan olarak gösterilen el atılan kısım bakımından davalı idare lehine daimi irtifak hakkı tesis ve tesciline karar verilmiştir.

5. Kararın davalı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince, davalı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

6. Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın, davalı idare vekilinin temyizi üzerine Özel Dairece; dava konusu taşınmazın usulüne uygun olarak kamulaştırılıp kamulaştırılmadığı araştırılarak, kesinleşmiş bir kamulaştırma var ise kamulaştırma krokisi mahallinde yapılacak keşif ile zemine uygulanarak, el atılan kısmının daha önce kamulaştırılan bölüm ile aynı yer olup olmadığı tespit edilerek, dava konusu eski [numara] parsel sayılı taşınmazın imar uygulaması sonucu [numara] parsel ve akabinde tevhid ile [numara] parsel olduğunu gösterir şuyulandırma cetvelleri ile tedavüllü tapu kayıtları da getirtilerek sonucuna göre karar verilmesi gerektiği, kabule göre de emsal araştırması, düzenleme ortaklık payı ve hükümde irtifak tesis edilen alanın açıkça gösterilmemesi yönlerinden de kararın usul ve yasaya aykırı olduğu gerekçesiyle karar bozulmuştur.

7. Özel Dairenin bozma kararı üzerine İlk Derece Mahkemesince, "Dava konusu eski [numara] parsel sayılı taşınmazın imar uygulaması sonucu 3155 ve akabinde tevhit ile [numara] parsel olduğunu gösterir şuyulandırma cetvelleri ile tedavüllü tapu kayıtlarının Başakşehir Tapu Müdürlüğü'nden istenilmesine, Başakşehir Tapu Müdürlüğü ile Başakşehir Belediye Başkanlığı'na müzekkere yazılarak dava konusu taşınmazın ve içinde bulunduğu bölgenin ileride imar uygulamasına tabi tutulması halinde kesilmesi gereken düzenleme ortaklık payı oranının ve dava konusu taşınmazın çevresinde düzenleme görmüş parseller var ise bunlardan kesilen düzenleme ortaklık payı oranları ile bunlara ilişkin bilgi ve belgelerin gönderilmesinin istenmesine,..." karar verilmiş, gelen müzekkere cevapları da değerlendirilmek suretiyle bozma ilâmında belirtilen hususlar ile ilgili olarak gerekli olan bütün araştırmaların yapıldığı gerekçesiyle önceki hükümde direnilmiştir.

8. Bu durumda İlk Derece Mahkemesinin direnme olarak adlandırdığı kararın usul hukuku anlamında gerçek bir direnme kararı olmadığı; bozma kararında toplanıp değerlendirilmesi gerektiği belirtilen delillerin dosya arasına alınarak yeni delillere ve buna bağlı olarak yeni gerekçeye dayalı yeni hüküm niteliğinde olduğu kabul edilmelidir.

9. Hâl böyle olunca kurulan bu yeni hükmün temyiz incelenmesini yapma görevi Hukuk Genel Kuruluna değil, Özel Daireye aittir.

10. Bu nedenle, yeni hükme yönelik temyiz itirazlarının incelenmesi için dosyanın Özel Daireye gönderilmesi gerekir.

KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davalı idare vekilinin yeni hükme yönelik temyiz itirazlarının incelenmesi için dosyanın YARGITAY 5. HUKUK DAİRESİNE GÖNDERİLMESİNE, 12.11.2025 tarihinde yapılan görüşmede oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.