Anayasa Mahkemesi (norm denetimi), E. 2013/131, K. 2013/145, T. 11.12.2013

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı : 2013/131 Karar Sayısı: 2013/145 Karar Günü: 11.12.2013 R.G. Tarih-Sayı: Tebliğ edildi

İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN :Turgutlu 1. Asliye Hukuk Mahkemesi (İş Mahkemesi Sıfatıyla)

İTİRAZIN KONUSU :31.5.2006 günlü, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 93. maddesinin üçüncü fıkrasının, Anayasa'nın 2. ve 10. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesiistemidir.

I- OLAY

İş kazasından dolayı hayatını kaybeden sigortalının, hak sahibi yakınlarına Sosyal Güvenlik Kurumunca bağlanan gelir nedeniyleortaya çıkan Kurum zararı için davalılar aleyhine açılan rücuan tazminat davasında, itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur.

II- İTİRAZ KONUSU YASA KURALI

5510 sayılı Kanun'un itiraz konusu kuralı da içeren 93. maddesi şöyledir:

"Devir, temlik, haciz ve Kurum alacaklarında zamanaşımı MADDE 93-(Değişik birinci fıkra:17/4/2008-5754/56 md.) Bu Kanun gereğince sigortalılar ve hak sahiplerinin gelir, aylık ve ödenekleri, sağlık hizmeti sunucularının genel sağlık sigortası hükümlerinin uygulanması sonucu Kurum nezdinde doğan alacakları, devir ve temlik edilemez. Gelir, aylık ve ödenekler; 88 inci maddeye göre takip ve tahsili gereken alacaklar ile nafaka borçları dışında haczedilemez. Bu fıkraya göre haczi yasaklanan gelir, aylık ve ödeneklerin haczedilmesine ilişkin talepler, borçlunun muvafakati bulunmaması halinde, icra müdürü tarafından reddedilir.

(Değişik ikinci fıkra: 17/4/2008-5754/56 md.) Kurumun prim ve diğer alacakları ödeme süresinin dolduğu tarihi takip eden takvim yılı başından başlayarak on yıllık zamanaşımına tâbidir. Kurumun prim ve diğer alacakları;

mahkeme kararı sonucunda doğmuş ise mahkeme kararının kesinleşme tarihinden, Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca yapılan tespitlerden doğmuş ise rapor tarihinden, kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatı gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemelerden doğmuş ise bu soruşturma, denetim ve inceleme sonuçlarının Kuruma intikal ettiği tarihten veya bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulmuş kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerden doğmuş ise bilgi ve belgenin Kuruma intikal ettiği tarihten itibaren, zamanaşımı on yıl olarak uygulanır. Bu alacaklar için 89 uncu madde gereğince hesaplanacak gecikme cezası ve gecikme zammı, 88 inci maddede belirtilen ödeme süresinin son gününü takip eden günden itibaren uygulanır.

Bu Kanuna dayanılarak Kurumca açılacak tazminat ve rücu davaları, on yıllık zamanaşımına tâbidir. Zamanaşımı tarihi; rücu konusu gelir ve aylıklar bakımından Kurum onay tarihinden, masraf ve ödemeler için ise masraf veya ödeme tarihinden itibaren başlar.

Zamanaşımından sonra yapılan ödemeler kabul edilir. Ancak, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendine tâbi sigortalıların zamanaşımı nedeniyle prim ödenmeyen süreleri, sigortalılık süresinden sayılmaz ve bu süreye ilişkin sigortalılık hak ve yükümlülükleri düşer."

III- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilk inceleme toplantısında, başvuru kararı ve ekleri, Raportör Fatih ŞAHİN tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu, itiraz konusu yasa kuralı ve dayanılan Anayasa kuralları ile bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

Anayasa'nın 152. ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 40. maddesine göre, bir davaya bakmakta olan mahkeme, o dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya kanun hükmünde kararnamenin hükümlerini Anayasa'ya aykırıgörmesi hâlindeveya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması durumunda, bu hükmün iptali için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidir.

Ancak, bu kurallar uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için, elinde yöntemince açılmış ve mahkemenin görevine giren bir davanın bulunması, iptali istenen kuralın da o davada uygulanacak olması gerekir.

Başvuran Mahkemede görülmekte olan dava, 2.11.1998 tarihinde meydana gelen iş kazasında hayatını kaybeden sigortalının hak sahibi yakınlarına mülga 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu gereğince 4.4.2012 tarihinde bağlanan gelirin peşin sermaye değerinin, iş kazasında sorumluluğu bulunanlardan tazmini istemiyle Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından açılan rücu davasıdır.

İş kazasının meydana geldiği tarihte yürürlükte bulunan mülga 506 sayılı Kanun'da, rücu davalarıyla ilgili herhangi bir zamanaşımı süresi öngörülmemiştir.

1.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanun'un 93.

maddesinin itiraz konusu üçüncü fıkrasında ise 5510 sayılı Kanun'a dayanılarak açılacak rücu ve tazminat davalarının on yıllık zamanaşımına tâbi olduğu, zamanaşımı süresinin de; rücu konusu gelir ve aylıklar bakımından Kurum onay tarihinden, masraf ve ödemeler için ise masraf veya ödeme tarihinden itibaren başlayacağı öngörülmüştür.

Yargıtayın yerleşik içtihatlarında da belirtildiği üzere, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından iş kazasında sorumluluğu bulunanlara karşı açılacak rücu davalarında, iş kazasının meydana geldiği tarihte yürürlükte olan Kanun hükümlerinin uygulanacağı açıktır.

Başvuran Mahkemedeki davada, iş kazasının 2.11.1998 tarihinde meydana geldiği göz önünde bulundurulduğunda, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından iş kazasında sorumluluğu bulunanlara karşı açılacak rücu davasının iş kazasının meydana geldiği tarihte yürürlükte bulunan mülga 506 sayılı Kanun'a göre çözümlenmesi gerekir. Nitekim bakılan davada da Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından mülga 506 sayılı Kanun'un 26. maddesine dayanılarak rücu davası açılmıştır.

Bu durumda, 1.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanun'a dayanılarak açılacak rücu ve tazminat davalarında zamanaşımı süresini düzenleyen itiraz konusu kural, bakılmakta olan davada uygulanacak kural değildir.

Açıklanan nedenlerle, itiraz başvurusunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.

IV- SONUÇ

31.5.2006 günlü, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 93. maddesinin üçüncü fıkrasının, itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma olanağı bulunmadığından, bufıkrayailişkin başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE, 11.12.2013 gününde OYBİRLİĞİYLEkarar verildi.

Başkan

Haşim KILIÇ

Başkanvekili

Serruh KALELİ Başkanvekili Alparslan

ALTAN

Üye

Mehmet ERTEN Üye Serdar

ÖZGÜLDÜR

Üye

Osman

Alifeyyaz PAKSÜT Üye Zehra Ayla

PERKTAŞ

Üye

Recep KÖMÜRCÜ

Üye

Burhan ÜSTÜN Üye

Engin YILDIRIM

Üye

Nuri NECİPOĞLU

Üye

Hicabi DURSUN Üye Celal Mümtaz

AKINCI

Üye

Erdal TERCAN

Üye

Muammer TOPAL Üye

Zühtü ARSLAN

Üye

M. Emin KUZ