Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu, E. 1965/16, K. 1971/20, T. 27.03.1971

15 HAZİRAN 1971

Sahife : 7 rulunca düzenlenmiş olan tutanağın iptali bu kuruldan istenebileceği gibi adı geçen kurulun vermiş olduğu karar aleyhine de yarığı yoluyla son inceleme yeri bulunan îl Seçim Kurullarına seçim yasalarında belirtilen süreler içinde itiraz edilebilir, tl Seçim Kurullarının işbu itiraz üzerine vermiş olduğu kararlar kesindir.

1963 yılı «Millet Meclisi Tutanak Dergisi» nin ıl9 uncu cildinin. Köy Kanunu tasarısının 25, 33 ve 41 inci maddelerine ilişkin müzakere tuta­ nakları da, yukarıda varılan sonucun, kanun koyucunun amacına tama­ men uygun düştüğünü ortaya (koymaktadır.

O halde, bu açıklamaların ışığı altmda içtihadın, Danıştay S inci Dairesinin 22/2/19616 günlü, Esas : 1966/937. Karar : 1966/592 sayılı kararı dairesinde birleştirilmesine karar verilmelidir.

Sonuç :

Yukarıda yazılı nedenlerle; 18/7/1963 günlü ve 266 sayılı Yasa ile değişik 442 sayılı Köy Kanununun, köy muhtarlığına ve ihtiyar meclisi üyeliğine seçilme koşullarım gösteren 25 inci maddenin 4 üncü bendin­ deki «Türkçe okuyup-yazma bilmek» koşulundan yoksun bulunan bir kimsenin, köy muhtarı seçilip tutanağının da kesinleşmesinden sonra, okuyup yazma bilmediğinden bahisle, İl ve ilçe İdare Kurullarınca, aynı Yasanın 33 üncü maddesi hükmüne dayanılarak muhtarlıktan çıkarılamıyacağma ilişkin Danıştay 8 inci Dairesinin 22/2/1966 günlü ve Esas :

1966/637, Karar : 1966/592 sayılı kararları dairesinde içtihadın birleş­ tirilmesine 10/4/1971 günü üçte,ikiyi aşan oyçokluğu ile karar verildi

AYRIŞIK OY

X — Anayasa'nm 116 nci maddesinin 3 üncü fıkrasında; mahallî idarelerin seçilmiş organlarının organlık fıfatını kazanma ve kaybet­ meleri karşısındaki denetimi ancak yargı yolu ile olur denilmektedir Bu ilkenin ışığı altmda tedvin edilmiş bulunan Köy Kanununun 286 sa­ yılı Kanunla değişik 33 üncü maddesinde de; köy muhtarlığına ve ihtiyar meclisi üyeliğine seçildikten sonra hangi koşullar altında, bu sıfatlardan yoksun kalınacağı tespit edilmiş muhtar ve ihtiyar meclisi üyeliğinden çıkarmağa da II veya ilçe İdare Kurulları yetkili kılınmıştır. Burada idare kurullarına tanınan yetki yargısal bir mahiyet taşımaktadır.

Köy Kanununun yine 286 sayılı Kanunla değişik 25 inci madde­ sinde de: köy muhtar ve ihtiyar meclisi üyeliğine seçilebilme aslî şart­ larından biri olarak «Türkçe okuyup yazma bilmek» gösterilmiştir.

Köy Kanununun 25 inci maddesiyle '33 üncü maddesini birlikte mü talâa etmek ve uygulamada her iki madde hükümlerini gözönünde tut­ mak, kanunun ruh ve maksadına, kamu görevi ve hizmetinin işleyişine daha uygun düşer. Bu ahvalde Türkçe okuyup yazma bilmeyen bir kişi­ nin muhtar veya ihtiyar meclisi üyesi olamıyacağından bu durumun se­ çimden sonra anlaşılması üzerine ilgilinin idare kurulu kararı ile göre­ vinden uzaklaştırılmasında bir isabetsizlik bulmaya imkân yoktur.

Bu sebeple içtihadın Danıştay 8 inci Dairesinin 23/11/1967 tarih ve Esas 1966/4129, Karar 1967/3777 sayılı kararı veçhile birleştirilme­ sinin Anayasal ve yasal esaslara daha uygun düşeceği cihetle, aksine verilen karara karşıyız.

E. No : 1965/16

ÖZÜ:

Paraya ilişkin konularda kanuna aykırı

K. No : 1971/20 olarak yapılmış olan ödemeler sonunda haksız ödemenin idarece geri alınabileceği hakkında.

Paraya ilişkin konularda kanuna aykırı olarak yapılmış olan öde­ meler sonunda haksız ödemenin idarece geri alınmasının mümkün olup olmadığı konusunda Danıştay Beşinci Dairesince verilen 29/5/1.963 gün ve E: 1962/3601, K: 1963/2157 sayılı karar ile aynı Dairenin 6/11/1963 gün ve E : 1962/1215, K : 1963/3678 sayılı kararı arasında aykırılık ve uyuş­ mazlık bulunduğundan bahisle içtihadın birleştirilmesi talebinde bulunan bir ilgilinin dilekçesi üzerine teşkil edilen dosya Birinci Başkanlıkça içti­ hatları Birleştirme Kuruluna havale olunmakla sözü geçen kararlar ile Başkanunsözcüsünün düşüncesi ve raportör üyenin inceleme raporu ve izahatı ve ilgili mevzuat incelendi. Gereği düşünüldü :

18/7/1956 gününde yürürlüğe giren 6795 sayılı Kanun harp malulle­ rinin maaşlarının % 25 zamlı olarak ödenmesini ve kanunun geçici mad­ desine göre de 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu­ nun geçici 46 nci maddesinin «C» fıkrasiyle 47 nci madde ve geçici 49 uncu maddesinin ikinci fıkrasında sayılanlarla 1/1/1950 tarihinden sonra bağlanmış harp malûllükleri zammı verilenlerin de bu zamdan istifade ederler hükmü gereğince, Maliye Bakanlığına müracaat edenlerden [Ad Soyad] ve [Ad Soyad]'a zamlı maaşları 1/1/1950 tarihinden iti­ baren ödenmiş bilâhare bu zamların müracaat tarihini takıp eden ayba­ şından itibaren ödenmesi gerekeceği düşünülerek ödenen fazla zamların istirdadına tevessül edilmiştir.

Bu işlem aleyhine Danıştay Beşinci Dairesine açılan davalar üze­ rine mezkûr Daire 29/5/1963 gün ve 1963/2157 karar sayılı kararmda « % 25 zammın 1/1/1950 tarihinden itibaren değil 6795 sayılı Ka­ nunun meriyete girdiği 18/7/1956 tarihinden itibaren verileceği manasına mahmul olması tabiidir. Kanunun meriyet tarihi ile müracaat tarihi ara­ sındaki süre için ödenen zammın kendisinden istirdadı hususunun kanun­ suzluğu zahir olduğu gibi idari bir tasarrufun geri alındığı tarihe kadar tevlit ettiği hukuki neticeyi tanımak idare hukuku esaslarından bulun­ duğuna göre ödenen zamların istirdadına imkân bulunmadığına» karar verilmiştir. Aynı Daire 6/11/1963 gün ve 1963/3678 sayılı kararında....

«zikri geçen zammın 1/1/1950 tarihinden itibaren değil 18/7/1956 ta­ rihine mahmul olacağı tabiidir. Bu zammın eski hâdiselere teşmil edilmiş olması, tediyenin 6795 sayılı Kanunun mer'iyetinden evelki zamanlara intikalini icap ettirmeyip ihdas edilen hakkın ancak kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren verilmesi lâzım geleceği manasını tazammun ede­ ceği zahirdir. 1/1/1950 ilâ 18/7/1956 tarihleri arasındaki süreye ait olup sehven kendisine tediye olunduğu anlaşılan meblâğın istirdadında kanun­ suzluk görülmediğine . .»karar verilmiştir.

521 sayılı Danıştay Kanununun 45 inci maddesine göre içtihadın bir­ leştirilmesini gerektirecek aykırı kararlar bulunduğuna oybirliğiyle ka­ rar verildikten sonra işin esasının incelenmesine geçildi :

Paraya ilişkin konularda kanuna aykırı olarak yapılmış olan öde­ meler sonunda haksız ödemenin idarece geri alınabileceği yolundaki Be­ şinci Dairenin 1963/3678 sayılı kararı veçhile içtihadın birleştirilmesine 27/3/1971 tarihinde oybirliği ile karar verildi.

« Sayıştay Genel Kurulu içtihadı Birleştirme Kararları

E. No : 1969/4

ÖZÜ :

Yüksek öğrenim Kredi ve Yurtlar Ku-

K. No : 1971/21 rumuna bağlı yurtlarda çalışan kapıcı, bekçi, temizlikçi, odacı ve kalorifercilerin 5434 sayılı T C. Emekli Sandığı Kanununun değişik 12 nci maddesinin n saydı fıkrasının C bendi gereğince Emekli Sandığı ile ilgilendirilmelerinin gerektiği hakkmda.

274 sayılı Sendikalar Kanununun 14 üncü maddesine dayanılarak Oleyis'in (özel Lokanta ve Eğlence Yerleri işçileri Sendikası) Yüksek öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Genel Müdürlüğü aleyhine açtığı ve

T. C. Emekli Sandığının da bu kurum yanında müdahil olarak yer aldığı davada, Yüksek öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Genel Müdürlüğüne bağlı yurtlarda kapıcı, bekçi, temizlikçi, odacı, kaloriferci ve benzeri hiz­ metlerde bulunanların 1950 tarihinden beri Sosyal Sigortalar Kurumu ile ilgilendirildiği halde, T. C. Emekli Sandığı tarafından bu Sandığa bağlanmaları hakkında T. C. Emekli Sandığı Yönetim Kurulunca verilen kararın iptalini istemesi üzerine, Panıştay Sekizinci Dairesinin 6/4/1965 tarih ve E. 1964/7196, K. 1965/1574 sayılı karariyle; «5434 sayılı Emekli Sandığı Kanununun 6311 sayılı Kanunla değişik 12 nci maddesinin D sayılı fıkrasının (C) bendi, iş yerlerindeki kapıcı, bekçi, odacı, kaloriferci, temizlikçi ve benzeri hizmetliler dahil olmak üzere kurumların Iş Kanunu uygulanan iş yerlerinde çalışan işçileri, Emekli Sandığından faydalanacak­ lar haricinde bırakmış ve aynı kanunun muvakkat 90 ıncı maddesi ile de Iş Kanununun uygulandığı iş yerlerindeki işçi vasfını haiz her çeşit hizmetlerin 1/1/1950 tarihinden sonra işe girerek Emekli Sandığı ile ilgi­ lendirilmiş bulunanların T. C. Emekli Sandığı ile alâkaları kesilip istih­ kaklarından sandık geliri olarak kesilmiş bulunan emekli keseneği ve karşılığın işçi Sigortaları Kurumuna devredileceğini hükme bağlamış olduğuna göre davacı sandığın üyeleri bulunan temizlikçi, kaloriferci, odacı, kapıcı, bekçi ve benzeri hizmetlilerin Sosyal Sigortalar Kurumu ile mevcut ilgileri kesilerek T. C. Emekli Sandığına tabi tutulmalarında, kanuna aykırılık açık bulunduğu» mucip sebebiyle dava konusu Emekli Sandığı Yönetim Kurulu kararının iptaline karar verilmiş iken, davacı [Ad Soyad]'ın, Devlet Hava Meydanları Genel Müdürlüğünde